Kurier Wileński » Gospodarka

Emeryci padną kolejną ofiarą rządowych cięć budżetowych

Stanisław Tarasiewicz — Tue, 12 May 2009 14:38:14 +0000

Nasilające się pogłoski o obniżce emerytur, czy też sugestie rządu, że jeśli emerytury nie będą zmniejszone, to będą wypłacane z opóźnieniem, zapowiadają, że cięcia budżetowe nie ominą również wypłat socjalnych i emerytur Fot. Marian Paluszkiewicz

Już niebawem emerytury zostaną zmniejszone o 15 proc. oraz o połowę – z dwóch do roku – zostaną okrojone urlopy macierzyńskie. Takie są warunki udzielenia pożyczki, o jaką w Międzynarodowym Funduszu Walutowym zabiega rzekomo litewski rząd.

Premier Andrius Kubilius zaprzecza tym spekulacjom litewskich mediów i twierdzi, że jego rząd nie prowadzi żadnych negocjacji z MFW w sprawie pożyczki oraz robi wszystko, by w ogóle uniknąć konieczności zwrócenia się o pomoc do międzynarodowych instytucji finansowych, w tym przede wszystkim do MFW.

Tymczasem opozycja jest zdania, że już minął stosowny czas, kiedy Litwa mogła w miarę bezboleśnie dla swoich finansów publicznych zabiegać o zagraniczną pomoc finansową. Zaś odkładanie tej decyzji na później jeszcze bardziej pogarsza sytuację gospodarczą, a za tym również startową pozycję w negocjacjach z Funduszem Walutowym.

- Dobry czas już minął. Te decyzje, które zostały podjęte na początku roku, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, a zatem były błędne. Niedobór do budżetu w ciągu ostatnich miesięcy wynosi 1,2 mld litów, tymczasem rząd już pożyczył na pokrycie wydatków budżetowych ponad 5 mld litów. Spadają dochody do budżetu, a bezrobocie rośnie. Gospodarka nadal stacza się na dno – z takiej pozycji będzie nam coraz trudniej zabiegać o kredyty w międzynarodowych instytucjach finansowych – powiedział „Kurierowi” szef opozycyjnej frakcji socjaldemokratów i były minister finansów, poseł Zigmantas Balčytis. Jego zdaniem, rząd Kubiliusa przegapił czas, kiedy można było w miarę skutecznie negocjować na temat pożyczki w MFW.

- Żeby wesprzeć naszą gospodarkę, nie pozwolić jej stoczyć się na dno, żeby mogła przeżyć ten kryzys, o kredyty należało wystąpić zaraz, gdy nie spełniły się oczekiwania wobec założeń planu antykryzysowego – uważa Balčytis.

Szef opozycyjnego frakcji parlamentarnej jest przekonany, że rząd Kubiliusa raczej wcześniej niż później będzie zmuszony zwrócić się do MFW o pomoc.

- Najprędzej to zrobi zaraz po wyborach prezydenckich i do Parlamentu Europejskiego – przekonuje poseł.

Litwa, jak też Estonia i Łotwa, jest zaliczana w Unii Europejskiej do grona krajów o najbardziej depresyjnych gospodarkach. Sytuacja ekonomiczna Białorusi, Ukrainy oraz takich krajów unijnych jak Węgier, Irlandii i Rumunii jest jeszcze gorsza. Kraje te już zaciągnęły lub, jak Łotwa, negocjują na temat wielomiliardowych pożyczek na ratunek swoich gospodarek.

Litewskie elity rządzące na razie mocno stoją na swoim, że litewską recesję da się leczyć rodzimymi kredytami oraz cięciami budżetowymi, które już w tym roku szacowane są na prawie 6 mld litów. Kolejną redukcję wydatków rząd Kubiliusa zapowiedział na czerwiec. Oznajmił przy tym, że jeśli sfery socjalne – głównie emeryci – nie zgodzą się na zmniejszenie emerytur, to będą musieli pogodzić się z opóźnieniami w ich wypłacaniu.

Polskie produkty spożywcze na celowniku litewskiego rządu

Witold Janczys — Tue, 12 May 2009 13:36:56 +0000

Litewski rząd postanowił wprowadzić w życie zakaz osobom posiadającym świadectwa przedsiębiorczości, czyli tzw. „patenty“ sprzedaży produktów spożywczych sprowadzonych spoza granic kraju, w tym z Polski, dla drobnych handlarzy na targach.

- Ten zakaz, o którym mówi rząd, jest wynikiem pracy grupy roboczej, w skład której, oprócz nas i rządu, wchodzą również przedstawiciele dużych sieci handlowych – powiedziała „Kurierowi“ Zita Sorokienė, wiceprzewodnicząca Stowarzyszenia Drobnych Przedsiębiorców i Handlowców Litwy.

Zakaz jest kolejną próbą władz kraju uporządkowania działalności drobnych przedsiębiorców i handlarzy, którzy prowadzą działalność gospodarczą przy pomocy patentów. Ostatnie podejście rządu, podczas którego próbowano sprzedawców na targach zmusić do korzystania z kas fiskalnych i tym samym do prowadzenia szczegółowej ewidencji rachunkowej, spotkało się ze zdecydowanym sprzeciwem ze strony drobnych handlarzy. Zorganizowali oni szereg protestów przeciwko wprowadzeniu kas fiskalnych i ostatecznie zmusili rząd zrezygnować ze swych zamiarów. Tymczasem dane statystyczne, o których mówią urzędnicy z Ministerstwa Rolnictwa, wykazują, że z powodu braku przejrzystości w handlu na targach budżet naszego kraju traci rocznie około 65-70 mln litów dochodu. Z kolei straty budżetu z tytułu handlu wieprzowiną w tak zwanej „szarej strefie” gospodarki są szacowane na co najmniej 340-400 mln litów. Wprowadzając zakaz odsprzedaży rząd zamierza bardziej uporządkować handel produktami spożywczymi koncentrując go m. innymi w rękach większych spółek oraz hurtowni, których działalność będzie można łatwiej sprawdzać i kontrolować.

- Początkowo od przedstawicieli sieci handlowych usłyszeliśmy propozycję, by zakaz sprowadzania i sprzedaży produktów spożywczych spoza granic kraju miał dotyczyć wszystkich osób ze świadectwem przedsiębiorczości. Od razu powiedzieliśmy, że zaskarżymy do Europy, wówczas dali nam spokój – kontynuowała Sorokienė. Zdaniem Sorokienė, decyzja rządu, która zabrania drobnym przedsiębiorcom odsprzedaży produktów spożywczych przywiezionych na Litwę handlarzom na targach jest dobrym kompromisem pomiędzy rządem, właścicielami sieci hipermarketów i przedstawicielami drobnego i małego biznesu.

„LEO LT” wykazuje „akt miłosierdzia” dla Litwy

Witold Janczys — Thu, 07 May 2009 14:34:38 +0000

Kierownictwo „LEO LT” zapowiada, że od pierwszego lipca wszyscy mieszkańcy kraju za energię elektryczną będą płacić o 4 centy mniej za kilowatogodzinę, więc cena za energię ma wrócić do poziomu 2008 roku.

– Ponieważ zdajemy sobie sprawę z ciężkiej sytuacji, w której znalazła się gospodarka naszego kraju, od drugiego półrocza roku bieżącego, zamierzamy zmniejszyć cenę dla odbiorców energii. W tym celu zamierzamy skorzystać ze wszelkich dostępnych nam środków – powiedział prezes zarządu spółki „LEO LT” Rimantas Vaitkus.

Kęstutis Glaveckas, przewodniczący parlamentarnego Komitetu ds. Finansów i Budżetu w rozmowie z „Kurierem” decyzję kierownictwa „LEO LT” o zmniejszeniu ceny na energię nazwał „populistyczną”. Glaveckas uważa, że „tak niska cena jest tylko tymczasowa, ponieważ gdy tylko zostanie zamknięta elektrownia atomowa w Ignalinie cena znowu pójdzie wzwyż i będzie o wiele wyższa”. Zdaniem przewodniczącego komitetu, po zamknięciu elektrowni ceny mogą się zwiększyć o co najmniej 15-20 centów.

– Skoro kierownictwo „LEO LT” uznało, że w trosce o dobro mieszkańców Litwy można obniżyć cenę za energię od 1 lipca, znaczy to, że w ubiegłym roku cenę można byłoby nie zwiększać – powiedział Glaveckas.

Decyzja o zmniejszeniu ceny za energię elektryczną może okazać się dla kierownictwa „LEO LT” spóźnionym krokiem, dzięki któremu próbuje ono zaskarbić zaufanie rządzącej koalicji. Obecnie w Sejmie coraz bardziej są popularne nastroje dotyczące restrukturyzacji „LEO LT” i ostatecznie całkowitej likwidacji tej spółki. Kolejne posiedzenia, podczas których dyskutowano na temat dalszych losów „LEO LT”, szczycącej się mianem narodowego inwestora w budowie nowej elektrowni jądrowej, odbyły się w środę w litewskim Sejmie. Posiedzenia parlamentarnego Komitetu ds. Ekonomiki oraz Energetyki Atomowej zostały utajnione. Arvydas Sekmokas, minister energetyki Litwy, odpowiadając na pytania dziennikarzy, dlaczego utajniono posiedzenia, stwierdził, że „wolałbym nie mówić o tym, co ustalono na tych posiedzeniach, ponieważ nie chcemy, aby na uczestników tych posiedzeń próbowano wywierać jakiś wpływ”.

Tymczasem zbliża się data zamknięcia litewskiej elektrowni jądrowej w Ignalinie i cena, za jaką mieszkańcy naszego kraju będą nabywali energię elektryczną pozostaje dużą niewiadomą nawet dla ekspertów z dziedziny gospodarki i energetyki. Scenariusz wzrostu ceny za jedną kilowatogodzinę, opracowywany przez analityków, podaje, że cena zwiększy się od 10 do 20 centów i może oscylować w granicach 50 – 60 centów za 1 kwh. Co prawda, coraz częściej mówi się, że prawdopodobny jest również tak zwany czarny scenariusz, gdy cena kilowatogodziny będzie wynosiła nawet 1 Lt.

Witold Janczys

Sejm łata budżet SoDry niczym dziurę na tonącym statku

Stanisław Tarasiewicz — Wed, 29 Apr 2009 19:08:04 +0000

Sejm pilnie zajął się łataniem rosnącej dziury w budżecie zakładu ubezpieczeń społecznych „SoDra”.

Przede wszystkim zamierza się zmniejszyć o ponad 165 mln litów środki odprowadzane do funduszy emerytalnych z tytułu ubezpieczenia socjalnego. Wczoraj Sejm w trybie pilnym przyjął poprawkę rządową, na mocy której od 1 lipca z 3 do 2 proc. zostanie zmniejszona składka emerytalna odprowadzana do Funduszy Emerytalnych. Należy przypomnieć, że wcześniej rząd i Sejm wycofali tymczasowo 5-procentową składkę, zmniejszając ją do obowiązującej w tym półroczu 3-procentowej stawki.

Po tych cięciach środków odprowadzanych do funduszy emerytalnych, mogą one liczyć w tym roku na zaledwie 495,7 mln litów z wcześniej planowanych 661,3 czy też o ponad połowę mniej z jeszcze wcześniej zakładanych przed kryzysem stawek.

Zdaniem ekspertów funduszy inwestycyjnych, jest to zamach nie tylko na prywatne środki obywateli, ale też na ich przyszłość emerytalną. Uważają oni, że wycofanie z rynku inwestycyjnego ponad pół miliarda litów negatywnie odbije się na klimacie inwestycyjnym i jeszcze bardziej pogrąży gospodarkę kraju.

- Co więcej, podcina to zaufanie do kraju zarówno ze strony obywateli, jak też partnerów zagranicznych – mówi „Kurierowi” dr Vadimas Titarenko, ekspert banku DnB Nord. Był jednym z niewielu ekspertów, którzy dopuszczali możliwość cięć wysokości składek na fundusze emerytalne II filaru.

- Rząd i Sejm może podjąć taką decyzję, ale w katastroficznej sytuacji finansów publicznych. Uważam natomiast, że nie jest to taka sytuacja i rząd nie wykorzystał wszystkich możliwości – przekonuje Titarenko.

Zdaniem eksperta, rząd od początku popełnił poważny błąd, kiedy w końcu ubiegłego roku postanowił ratować finanse publiczne, dokonując mechanicznych cięć.

- Należało równolegle mówić również o stymulowaniu gospodarki, bo już wtedy było można oceniać, że samego łatania dziur w budżecie nie wystarczy. Przecież oczywiste jest, że w następstwie tych cięć należało oczekiwać wzrostu bezrobocia i spadku wpływów budżetowych. Niemniej, wtedy nie doceniono tej sytuacji i dziś władza zajmuje się mechanicznym łataniem dziur na tonącym statku, zamiast poddać go gruntownej renowacji – powiedział dr Vadimas Titarenko. Jego też zdaniem, również dziś rząd, chociaż wiele mówi o planach wspierania przedsiębiorczości i stymulowania gospodarki, niewiele robi w tym zakresie.

- Jest wiele słów, ale brakuje konkretnych działań – mówi ekspert.

Kolejna rządowa nowelizacja ustawy budżetowej zakłada zmniejszenie wydatków publicznych o kolejne 3 mld litów. Rząd przewiduje, że nowelizacja zostanie przyjęta w Sejmie jeszcze w maju.

Tymczasem wtorkowe poprawki zbilansują budżet SoDry na poziomie 4 388 415 tys. litów przychodów i tyleż wydatków. Decyzja ta ma zlikwidować albo przynajmniej zmniejszyć dziurę budżetową SoDry powstałą w wyniku wcześniejszych cięć.

Zdaniem Vadimasa Titarenko, takie decyzje na rządzie wymusza sytuacja bez wyjścia, w której rząd znalazł się na skutek wcześniejszych swoich decyzji.

Tymczasem przedstawiciele koalicji rządzącej przekonują, że przedstawiony wariant jest kompromisowy, gdyż zakłada powrót do większych składek emerytalnych odprowadzanych do funduszy już od 2012 roku, kiedy oczekuje się poprawy sytuacji gospodarczej.

- Przedstawiony wariant jest kompromisem na naszą propozycję, aby nie zmieniać obecnego trybu płacenia składek emerytalnych, gdyż uważaliśmy, że ograniczenie inwestycji z emerytalnych funduszy inwestycyjnych pogorszy i tak złą sytuacje na rynku inwestycji – powiedział „Kurierowi” poseł Artūras Mielianas, z frakcji Związku Liberałów i Centrum. Przyznał jednak, że powrót do zwiększonych składek za kilka lat nie zrekompensuje strat, jakie fundusze poniosą po ostatnich cięciach.

Zgodna deklaracja premierów w sprawie „Swedlink”

Stanisław Tarasiewicz — Wed, 29 Apr 2009 19:05:07 +0000

Po latach dyskusji między Łotwą i Litwą doszło do wstępnego porozumienia w sprawie budowy łączy energetycznych do Szwecji.

Podpisana wczoraj w Wilnie wspólna deklaracja premierów Litwy, Łotwy i Estonii zakłada, że most energetyczny do Szwecji oprze się o litewskie wybrzeże bałtyckie. Wcześniej do swoich wybrzeży most chciała doprowadzić Łotwa, co też było obiektem sporu z litewskimi partnerami. Ciągnący się od lat spór ten opóźniał przystąpienie krajów bałtyckich i Szwecji do wspólnej realizacji bardzo ważnego dla regionu projektu energetycznego.

Pozwoli on przede wszystkim na wyrwanie z izolacji energetycznej Litwy, która ma dziś połączenie energetyczne jedynie z Rosją. Co wobec planowanego zamknięcia elektrowni atomowej w Ignalinie oraz braku dywersyfikacji dostaw innych niż z Rosji surowców energetycznych przekształciłoby niebawem Litwę w całkowicie uzależniony od Rosji przyczółek energetyczny w Unii Europejskiej. Najbardziej wolna w tym kontekście jest Estonia, którą z Finlandią łączy most energetyczny oraz szeroko zakrojone wspólne plany w sektorze energetycznym, z budową elektrowni atomowej w Estonii włącznie.

Również Litwa ma plany wybudowania nowej elektrowni atomowej w miejscu zamykanej w Ignalinie. Dotychczas jednak nie wiadomo, kiedy te plany zostaną z realizowane. Elektrownię do 2015 roku miały wspólnie wybudować Litwa, Łotwa, Estonia oraz Polska. Wobec skandalu rozgorzałego wokół powołanej na Litwie w roku ubiegłym narodowej spółki inwestycyjnej LEO LT, która miała zająć się realizacją projektu Ignalina-2, dziś nie wiadomo, kiedy i czy w ogóle elektrownia na Litwie zostania wybudowana. Niezadowolenie z opieszałości litewskiej strony już wcześniej wyrażały strony partnerskie, zaś Polska wiąże swój udział z zagwarantowaniem dla niej co najmniej 1000 megawatów z nowej elektrowni. Podczas wczorajszej ceremonii podpisania deklaracji, Estończycy w osobie premiera Andrusa Ansipa, również wyrazili zaniepokojenie z powodu opieszałej realizacji projektu wspólnej budowy elektrowni atomowej.

Polacy wchodzą na litewski rynek skupu mleka

Witold Janczys — Wed, 29 Apr 2009 18:08:27 +0000

Litewskie spółki przetwórstwa mleka wkrótce będą musiały konkurować z sąsiadami z Polski Fot. Marian Paluszkiewicz

Litewskie spółki zajmujące się przetwórstwem i dystrybucją wyrobów mleczarskich na własnym rynku doczekały się poważnych konkurentów. Polskie spółki, które od lat interesowały się rynkiem krajów bałtyckich, wchodzą na Litwę.

- Jesteśmy jednocześnie zadowoleni i zaniepokojeni tym, że na nasz rynek zamierzają wejść duże przedsiębiorstwa przetwórcze z Polski – powiedział „Kurierowi” Bronius Markauskas, przewodniczący Izby Rolnej Litwy. Jego zdaniem, każda nowa spółka na litewskim rynku skupu i przetwórstwa mleka zmobilizuje pozostałe przedsiębiorstwa do bardziej ostrej konkurencji. Konkurencji, której ostatnio na Litwie pomiędzy spółkami mleczarskimi nie było. Gorzej – spółki litewskie często były podejrzewane o zmowę kartelową, oferujące coraz niższe ceny skupu.

- Chociaż wiele się spodziewamy po Polakach, zatrważa nas to, że skupując po wyższych cenach mleko od rolników i spółek rolnych, mogą zniszczyć nasze litewskie przetwórnie. Zostaną monopolistami i będą dyktować warunki – kontynuował Markauskas, sugerując, że taki jest cel polskiej ekspansji. Przewodniczący Izby Rolnej twierdzi, że Polacy są obecnie na etapie negocjacji z przedstawicielami litewskich rolników. Nieoficjalnie mówi się, że negocjacje Polacy rozpoczęli od propozycji skupu mleka w cenie o kilka centów wyższej niż skupują go litewskie przetwórnie. Podobno biznesmeni z Polski również mają prowadzić negocjacje na temat przejęcia niewielkiej przetwórni mleka „Varėnos pienelis” w Oranach. Markauskas mówi, że relacje litewskich spółek przetwórstwa mlecznego z rolnikami oraz spółkami rolnymi zaczęły się zmieniać na korzyść producentów mleka, zaraz po tym jak poszła wieść o zwiadach biznesmenów z Polski.

- O tym, że Polacy zamierzają wejść na litewski rynek, powiadomiła nas Izba Rolna – powiedział „Kurierowi” Linas Sasnauskas, dyrektor wykonawczy „Pieno žvaigždės”, spółki zajmującej się przetwórstwem i dystrybucją wyrobów mleczarskich. Jego zdaniem, litewskie spółki przetwórcze konkurencji się nie obawiają i są gotowe do podjęcia rywalizacji z każdym nowym graczem, który postanowi wejść na litewski rynek przetwórstwa i sprzedaży wyrobów z mleka. – Wreszcie jest nadzieja, że wejście jakichkolwiek konkurentów, w naszym przypadku – Polaków, przyczyni się do rozładowania napięcia pomiędzy rolnikami a spółdzielniami przetwórczymi z powodu nadwyżki mleka – powiedział Sasnauskas.

Jak wynika z informacji udzielonej „Kurierowi” przez Izbę Rolną, „tym poważnym graczem z Polski”, który zamierza wejść na litewski rynek, ma być jedna z największych polskich spółdzielni przetwórstwa i dystrybucji wyrobów mleczarskich „Mlekovita”. Litewskim rynkiem wydaje się również być zaciekawiony konkurent „Mlekovity” – „Mlekpol”, które – według Markauskasa – przetwarzają tyle mleka, ile wszystkie litewskie spółki razem wzięte.

Spółdzielnia Mleczarska „Mlekovita”

Grupę Kapitałową „Mlekovita” tworzą obecnie (2007 r.) zakłady zajmujące się przetwórstwem i dystrybucją wyrobów mleczarskich: macierzysty w Wysokiem Mazowieckiem, a także w Bielsku Podlaskim, Morągu, Zakopanem, Lubawie, Działdowie oraz magazyny dystrybucyjne w Pieniężnie, Chrzanowie, Kluczborku, Kowalewie Pomorskim, Piasecznie, Białymstoku, Jadownikach, Łodzi, Wyszkowie i Goręczynie. Około 50 proc. produkcji jest eksportowane, dziennie firma może przerobić 2,2 mln l mleka (2009 r.).