Dziennikarz „Gazety Wyborczej” Marcin Wojciechowski przed odebraniem Nagrody Otto von Habsburga Fot. MIDAS

17 maja zakończył się w Barcelonie coroczny zjazd MIDAS.

Zjazd i tradycyjnie połączona z nim konferencja rozpoczęły się wieczorem 14 maja, kiedy w hotelu Gallery Hotel w Barcelonie zebrali się już przedstawiciele wszystkich dzienników członkowskich (a jest ich w sumie 30) z całej Europy. Natomiast już nazajutrz, od rana, rozpoczął się właściwy zjazd.

Tradycyjnie pierwsza część zjazdu poświęcona jest zaprezentowaniu uczestnikom dziennika, organizującego zjazd, a także sytuacji jego mniejszości, jej języka, kultury i położenia prawnego w zamieszkiwanym państwie. W tym roku zjazd zorganizowany został przez Związek Czasopism w Języku Katalońskim (APPEC – L’Associació de Publicacions Periòdiques en Català d’Abast Nacional), więc na początku przedstawiono kwestie dotyczące Katalończyków i języka katalońskiego (català, zwanego także walenckim – valencià).

Jako pierwszy wystąpił Àlex Gutiérrez, przewodniczący Fundacji na Rzecz Kultury i Komunikacji Katalonii (ESCACC – La Fundació Espai Català de Cultura i Comunicació), prezentując zebranym pozycję języka katalońskiego w Hiszpanii i dostępność mediów w tym języku. Szczególnie dotkliwy jest brak dostępu do kina i prasy codziennej w języku katalońskim, jednak Katalończycy (ci mający dostęp do internetu, więc należący do około 60% populacji Katalonii) nadrabiają w Sieci – język kataloński jest drugim, po angielskim, językiem, pod względem ilości prowadzonych w nim blogów w Europie.

Następnie José Joaquín Blasco Gil, naukowiec z Instututu Komunikacji Autonomicznego Uniwersytetu Barcelony (InCom-UAB) zapoznał słuchaczy z niuansami wspierania mediów w Hiszpanii i Katalonii, sytuacją prawną ich subsydiowania i zmianami w niej, które zaszły w 1988 roku w wyniku przystąpienia Hiszpanii do Wspólnoty Europejskiej w roku 1986. W związku z europejskimi dyrektywami o wolnym rynku, państwo nie może wspierać prasy bezpośrednio – istnieje jednak wsparcie pośrednie, takie jak wspieranie modernizacji technologii, używanych w prasie, zmniejszenie kosztów pocztowych czy podatku VAT. Dodatkowo osobne autonomiczne jednostki administracyjne mają własne programy wpierania mediów mniejszości wydawanych w językach katalońskim (català), baskijskim (euskara), asturiańskim (asturianu, bable) czy galicyjskim (galego), a także rozwijania czytelnictwa prasy w ogóle.

Jako ostatni tego dnia wystapił Pere Font i Grasa, legenda katalońskiego dziennikarstwa. Po wyjściu na wczesną emeryturę w 2002 roku, Pere wykłada na Wydziale Nauk Informacyjnych UAB, jest także doradcą Katalońskiego Związku Czasopism Lokalnych (ACPC – L’Asociació Catalana de la Premsa Comarcal). Omawiana przez niego kwestia była tematem najważniejszym – mówił bowiem o potrzebie subsydiowania niekomercyjnych mediów przez struktury europejskie (obecnie takiego subsydiowania nie ma) – szczególnie ważnej w dobie podwójnego kryzysu w mediach (obecnego finansowego i permanentnego, związanego ze spadkiem czytelnictwa mediów drukowanych spowodowanego przez rozwój technologii internetowych). Niejednokrotnie podkreslał, iż media lokalne i media mniejszości, szczególnie dzienniki, są gwarantem demokratycznego pluralizmu i nieodzowną jego częścią; promują dialog międzykulturowy – i jako takie powinny być aktywnie wspierane przez wszystkich, dla kogo te wartości są ważne.

Po obiedzie i popołudniowych obradach MIDAS uczestnicy zjazdu wybrali się do Parlamentu Katalonii, gdzie odbyło się uroczyste wręczenie Nagrody MIDAS dla Salvadora Cardús i Ros, dziekana Wydziału Nauk Politycznych i Socjologii UAB, dziennikarza mediów mniejszości w Hiszpanii – którego zaprezentował publiczności Josep Camprubí i Casas, członek rady MIDAS i redaktor naczelny dziennika katalońskiego „Regió 7″.
Wręczono także Nagrodę Otto von Habsburga dla Polaka, Marcina Wojciechowskiego, dziennikarza „Gazety Wyborczej” specjalizującego się w relacjach polsko-ukraińskich. Marcina przedstawił zebranym Benedikt Dyrlich, redaktor naczelny serbołużyckiego dziennika „Serbske Nowiny”, a w imieniu ojca nagrodę wręczyła arcyksiężna Austrii, Monika von Habsburg. Końcowe przemówienie wygłosił prezydent parlamentu Katalonii, Ernest Benach.

Następnego dnia miało miejsce omówienie roli technologii cyfrowych w gazetach przez specjalistów medialnych Carlosa Pérez de Rozas i Davida Sancha, a także dyskusja panelowa, dotycząca mediów w świetle zmian technologicznych i kryzysu. Jak się okazuje, problemy, z którymi borykają się wielkie media, dotyczą nawet boleśniej mediów mniejszości, nie dysponujących adekwatnymi środkami, ani też – podobnie jak wielkie media – koncepcją na znalezienie się w nowych realiach.

Rajmund Klonowski

„Kurier Wileński” należy do europejskiej rodziny dzienników mniejszości narodowych Fot. Ruth Maria Candussi, „Der Nordschleswiger”

Na zakończonym w miniony weekend w Barcelonie dorocznym zjeździe Stowarzyszenia Dzienników Mniejszości Narodowych i Etnicznych MIDAS Unii Europejskiej postanowiono, by następny zjazd został zorganizowany przez „Kurier Wileński” w Wilnie. Obecnie do MIDAS należy 30 dzienników z państw Unii Europejskiej.

Podczas obrad MIDAS na kolejną kadencję przewodniczącym organizacji wybrany został Toni Ebner, redaktor naczelny niemieckiego dziennika z Włoch „Dolomiten”.

Zatwierdzono budżet i omówiono kwestie finansowe, zaprezentowane przez sekretarza generalnego MIDAS, dr. Günthera Rautz z Wydziału Badań Mniejszości i Autonomii Akademii Europejskiej w Bolzano.

Ustalono także program tegorocznego szkolenia dziennikarzy (w których „Kurier Wileński” od kilku lat bierze aktywny udział), które odbędzie się jesienią w Triescie we Włoszech, zdominowanym przez mniejszość słoweńską. Szkolenie organizuje tym razem słoweński „Primorski dnevnik”.
Jednym z najważniejszych tematów było przeprowadzenie następnego zjazdu, który postanowiono zorganizować w Wilnie.

Przemówienie prezydenta Parlamentu Katalonii, Ernesta Benach. Po lewej - Toni Ebner, przewodniczący MIDAS. Po prawej - Salvador Cardús i Ros, Monika von Habsburg oraz Josep Camprubí i Casas Fot. Agència Catalana de Notícies

„Organizacja następnego zjazdu MIDAS w Wilnie jest sprawą kluczową. Musicie z bliska poznać, jak wygląda tam sytuacja mniejszości, ale najważniejszą rzeczą jest zapoznanie się z redakcją „Kuriera Wileńskiego” – musicie na własne oczy zobaczyć, jak oni pracują” – mówił członek Rady MIDAS, Bojan Brezigar, który już gościł w redakcji „Kuriera” („KW” Nr 104 (15654), 2-4 czerwca 2007). Jednogłośnie postanowiono, że następny zjazd odbędzie się w Wilnie w dniach 9-12 maja 2010 roku.

Szersze omówienie zjazdu i poruszanych na konferencji zagadnień – w następnych numerach „Kuriera”.