Kilkaset osób, m.in. kombatanci, harcerze i uczniowie szkół im. Józefa Piłsudskiego, a także córka marszałka – Jadwiga, wzięli we wtorek udział w uroczystych obchodach 74. rocznicy śmierci Piłsudskiego.

„Józef Piłsudski dał Polsce wolność, granice, moc i szacunek. Te słowa prezydenta Mościckiego przez 74 ostatnie lata towarzyszyły tym Polakom, dla których pamięć o marszałku nie zaginęła” – powiedział prezes Związku Piłsudczyków, Jan Kasprzyk.

Przedstawiciele kombatantów, harcerzy, władz państwowych i samorządowych oraz szkół złożyli wieńce i wiązanki kwiatów pod pomnikiem Józefa Piłsudskiego i Grobem Nieznanego Żołnierza.

Wiązanki kwiatów złożyli m.in. wnuk marszałka Krzysztof Jaraczewski, w imieniu prezydenta Lecha Kaczyńskiego podsekretarz stanu w jego kancelarii Andrzej Duda.

Wcześniej w archikatedrze św. Jana Chrzciciela odbyła się uroczysta msza św. w intencji marszałka. Liturgię sprawowali m.in. ks. infułat Zdzisław Król i o. prof. Eustachy Rakoczy z Klasztoru Ojców Paulinów na Jasnej Górze.

Według ks. Króla, Piłsudski był wybitną postacią w polskiej historii, której życie powinny odkrywać każde następne pokolenia. „W naszych czasach poznanie życiorysu Józefa Piłsudskiego jest coraz bardziej potrzebne, ponieważ wokół nas jest coraz mniej autorytetów” – mówił ks. Król.

Jak powiedziała PAP Irena Laskowska, która w dniu śmierci Piłsudskiego miała 10 lat, śmierć marszałka wywołała w Polsce smutek i lęk o przyszłość kraju. „To było uczucie jakiegoś strachu, niemal przerażenia. Nastrój był niesamowity, wiele osób płakało” – wspominała.

„Nie zapomnę do śmierci pogrzebu marszałka. To było już pod wieczór, stałam na placu koło Zamku, gdy go przewozili w trumnie do archikatedry. Tatuś podniósł mnie do góry, widziałam tysiące ludzi, była grobowa cisza, słychać było tylko stukot końskich kopyt o bruk i żołnierskie werble. A po obu stronach Krakowskiego Przedmieścia stali żołnierze z pochodniami” – wspominała Laskowska.

Józef Piłsudski, ur. w 1867 r. na Wileńszczyźnie, działał w konspiracji na terenie dawnego zaboru rosyjskiego. W wieku 19 lat za udział w spisku, którego celem było zabicie cara, skazany został na 5 lat zesłania. Po powrocie organizował konspiracyjne oddziały wojskowe, w tym Związek Walki Czynnej.

Z inicjatywy Piłsudskiego w październiku 1914 r. utworzono Polską Organizację Wojskową (POW). W wyniku późniejszej akcji dyplomatycznej polskich posłów władze austriackie wyraziły zgodę na organizację Legionów Polskich. Sam marszałek objął dowództwo 1. Pułku Legionów, który brał udział w bitwach na froncie galicyjskim.

Od 11 listopada 1918 r. Piłsudski sprawował władzę wojskową w Polsce. W styczniu 1919 r. został wybrany przez Sejm na Naczelnika Państwa. Był Wodzem Naczelnym w wojnie polsko-rosyjskiej 1920 r. Opracował i przeprowadził plan ofensywy znad Wieprza, który przechylił szalę zwycięstwa w bitwie warszawskiej.

W 1923 r. wycofał się z życia politycznego, protestując przeciwko objęciu władzy przez koalicję narodową-ludową, odpowiedzialną jego zdaniem za atmosferę nienawiści, która doprowadziła w grudniu do zabójstwa I prezydenta RP Gabriela Narutowicza. W maju 1926 r., gdy do władzy wróciła ta koalicja, a ogólna sytuacja polityczna w kraju pogorszyła się, zdecydował się na wystąpienie przeciwko rządowi na czele wiernych sobie oddziałów wojska (12-14 maja).

Po przewrocie majowym formalnie objął Ministerstwo Spraw Wojskowych i urząd Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych, faktycznie stał się głównym decydującym w państwie. Do dziś wśród historyków przewrót majowy budzi spory, czy uratował on Polskę przed anarchią i rozpadem, czy oznaczał kres demokracji.

Piłsudski wprowadził system polityczny zwany sanacją. Krytykowany był za ograniczenie roli parlamentu, zwiększenie wpływu wojskowych na politykę, a także za rozprawienie się z opozycją parlamentarną. W latach 1926-1928 i 1930 pełnił funkcję premiera.

Piłsudski zmarł 12 maja 1935 roku. Ciało marszałka spoczywa w krypcie na Wawelu, a serce – w grobie jego matki na wileńskiej Rossie.

PAP